14 Ocak 2025 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Endüstriyel Emisyonların Yönetimi Yönetmeliği, 1 Aralık 2025 tarihinde yürürlüğe girecektir. Bu kapsamda Yönetmeliğin 5. maddesi uyarınca, enerji üretimi, metal üretimi ve işlenmesi, mineral üretimi, kimya sektörü, atık yönetimi ile diğer üretim faaliyetlerine (kağıt, orman, mobilya, tekstil, deri, hayvancılık, gıda, içecek, tarım, plastik, otomotiv) ilişkin Mevcut En İyi Teknikler (MET) Tebliği Taslakları hazırlanmıştır.
14 Ocak 2025 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Endüstriyel Emisyonların Yönetimi Yönetmeliği, 1 Aralık 2025 tarihinde yürürlüğe girecek olup Yönetmelik, çevresel performans kriterlerine göre tesislerin F’den A’ya kadar puanlanmasını öngörmekte, yeni tesislerin en az D seviyesinde, mevcut tesislerin ise 31 Aralık 2028 tarihine kadar en az F, 31 Aralık 2030 tarihine kadar ise en az D seviyesinde belgelendirilmesini zorunlu kılmaktadır.
Bu bağlamda Yönetmelik, çevresel performans kriterleri ile tesislerin sınıflandırılması ve bu sınıflandırma üzerinden denetim ve iyileştirme süreçlerinin yürütülmesini hükme bağlamaktadır.
Yönetmelik’in temel amacı, çevrenin ve insan sağlığının bütüncül korunmasıdır. Bu kapsamda, sanayi kaynaklı hava, su, toprak, gürültü ve koku kirliliğine neden olan emisyonların kaynağında önlenmesi ve azaltılması hedeflenmektedir. Böylelikle, Türkiye sanayisinin yeşil dönüşümüne ve karbon nötrlüğe geçişine hukuki altyapı sağlanmaktadır.
Bu kapsamda, sektörel farklılıklara göre hazırlanan Mevcut En İyi Teknikler (MET) Tebliği Taslakları, Yönetmeliğin uygulanmasına ilişkin teknik ve idari düzenlemeleri içermektedir. Bu taslaklar, enerji üretimi, metal üretimi ve işlenmesi, mineral endüstrisi, kimya sektörü, atık yönetimi ve diğer üretim faaliyetleri (kağıt, orman, mobilya, tekstil, deri, hayvancılık, gıda, içecek, tarım, plastik, otomotiv vb.) gibi geniş bir yelpazede sanayi faaliyetlerini kapsamaktadır. Bunun yanı sıra ilgili sektörlerde uygulanan en güncel ve çevresel açıdan en etkin teknikler ile bunlara ilişkin emisyon sınır değerlerini belirlemektedir.
Her sektör özelinde hazırlanan Tebliğ Taslakları, ilgili sektöre özgü sanayi emisyonlarının kaynağında önlenmesi, emisyon sınır değerlerinin belirlenmesi ve sanayi tesislerinin çevresel performans seviyelerinin yükseltilmesi konularında yol gösterici düzenlemeler sunmaktadır. Bu düzenlemeler sayesinde, sektörlerin faaliyetlerinden kaynaklanan hava, su, toprak, gürültü ve koku kirliliği ile atık oluşumunun minimize edilmesi sağlanarak, çevresel ve sosyal sürdürülebilirlik ilkelerine uygun üretim süreçlerinin yaygınlaştırılması amaçlanmaktadır.
Özellikle, enerji üretimi sektöründe sürdürülebilir kaynak kullanımı ve atık yönetiminin etkinleştirilmesi, metal üretimi ve işlenmesinde entegre kirlilik kontrolü, mineral endüstrisinde doğal kaynakların verimli kullanımı, kimya sektöründe toksik ve zararlı emisyonların azaltılması ve atık yönetimi sektöründe sıfır kirlilik hedefi doğrultusunda atık oluşumunun en aza indirilmesi, sektörlerin bu yönetmelik ve tebliğler kapsamında dönüşümünü zorunlu kılmaktadır.
Bu dönüşüm süreci, sanayi tesislerinin yeşil dönüşüm belgelendirme mekanizmasına dahil edilmesiyle desteklenmekte, ayrıca Bakanlık ile paylaşılan ilave emisyon azaltım teknikleri ve gelişmekte olan teknolojiler ile sürdürülebilir üretim modellerinin geliştirilmesine olanak tanınmaktadır. Böylelikle, ülke çapında entegre kirlilik önleme ve kontrolün sistematik olarak uygulanması sağlanacak ve sanayide çevresel performans düzeyinin yükseltilmesiyle, çevresel risklerin azaltılması ve halk sağlığının korunması mümkün hale gelecektir.
Metal Üretimi ve İşlenmesine İlişkin Mevcut En İyi Teknikler Tebliği Taslağı
Bu tebliğin amacı, metal üretimi ve işleme sektöründen kaynaklanan hava, su, toprak, gürültü ve koku kirliliğini önleyip azaltarak, çevre ve insan sağlığını bütüncül bir şekilde korumaktır. Sektörde faaliyet gösteren işletmelerin sanayi emisyonları ve atık oluşumu, sıfır kirlilik hedefleri doğrultusunda entegre kirlilik önleme ve kontrol yaklaşımları ile yönetilmektedir.
Tebliğ taslağı, metal sektöründe kaynakların verimli kullanılmasını teşvik ederek, döngüsel ekonomi ve karbonsuzlaşma hedeflerine katkı sağlamaktadır. Sanayide Yeşil Dönüşüm Belgelendirme süreci kapsamında belirlenen Mevcut En İyi Teknikler (MET) ve bunlara ilişkin emisyon seviyeleri (MET-İES) metal üretim tesislerinin çevresel performanslarını iyileştirmelerini zorunlu kılmaktadır.
Bu düzenleme, sektörün enerji verimliliği artırımı, atık yönetimi iyileştirmeleri ve emisyon kontrol teknolojilerinin yaygınlaşması ile çevresel etkilerinin azaltılmasını sağlayacak; rekabet gücünü artırırken uluslararası çevre standartları ile uyumun güçlendirilmesine katkıda bulunacaktır.
Diğer Üretim Faaliyetlerinde Mevcut En İyi Teknikler Tebliği Taslağı
Bu Tebliğin amacı, çevrenin ve insan sağlığının bütüncül olarak korunması hedefi doğrultusunda, sıfır kirlilik yaklaşımı ile entegre kirlilik önleme ve kontrol mekanizmalarını hayata geçirmek suretiyle, diğer üretim sektörlerinden kaynaklanan hava, su, toprak, gürültü ve koku kirliliğine yol açan sanayi emisyonları ile atık oluşumunu kaynağında önlemek ve azaltmaktır. Ayrıca, kaynakların etkin ve verimli kullanılmasını sağlamak amacıyla, sanayide yeşil dönüşüm, döngüsel ekonomi ve karbonsuzlaşma hedeflerine uygun işletmelere yönelik Sanayide Yeşil Dönüşüm Belgelendirme sürecinde esas alınacak Mevcut En İyi Teknikler (MET) ile bu tekniklere bağlı emisyon seviyeleri (MET-İES) bu Tebliğ ile düzenlenmektedir.
Mineral Endüstrisinde Mevcut En İyi Teknikler Tebliği Taslağı
Mineral sektöründen kaynaklanan sanayi emisyonlarının ve atık oluşumunun kaynağında önlenmesi ve azaltılması hedeflenmektedir. Bu tebliğin amacı, mineral sektöründe faaliyet gösteren işletmelerde hava, su, toprak, gürültü ve koku kirliliğine neden olan tüm emisyonların kontrol altına alınması ve kaynakların daha verimli kullanılmasıdır.
Tebliğ, sektörün yeşil dönüşüm sürecine entegre edilmesini sağlayarak, döngüsel ekonomi ilkeleri doğrultusunda atıkların minimize edilmesi ve karbonsuzlaşmaya yönelik tekniklerin uygulanmasını zorunlu hale getirmektedir. Sanayide Yeşil Dönüşüm Belgelendirme mekanizması kapsamında, sektörün çevresel etkileri düzenli olarak ölçülüp izlenerek, performans artırıcı teknik ve teknolojilerin uygulanması teşvik edilmektedir. Böylece, mineral sektöründeki üretim süreçlerinin sürdürülebilirliği artırılırken, çevresel yüklerin azaltılması ve doğal kaynakların etkin kullanımı sağlanacaktır.
Kimya Endüstrisinde Mevcut En İyi Teknikler Tebliği Taslağı
Kimya sektöründen kaynaklanan sanayi emisyonları ve atık oluşumunun kontrol edilmesi, çevre ve insan sağlığının korunması amacıyla hazırlanmıştır.
Tebliğin amacı, kimya endüstrisinde entegre kirlilik önleme ve kontrol yaklaşımlarıyla hava, su, toprak, gürültü ve koku kirliliğine neden olan emisyonları ve atık oluşumlarını kaynağında engellemektir. Kimya sektöründe kaynakların daha verimli kullanılması, döngüsel ekonomi prensiplerinin benimsenmesi ve karbonsuzlaşma hedeflerine uyum sağlanması için Sanayide Yeşil Dönüşüm Belgelendirme sürecine uygun teknik standartlar belirlenmiştir. Bu sayede sektörün çevresel etkileri azaltılırken, sürdürülebilir üretim modellerinin yaygınlaştırılması ve uluslararası çevre normları ile uyum artırılmış olacaktır.
Ayrıca, kimya sektörüne özgü toksik ve zararlı atıkların yönetimi ile emisyonların sınırlandırılması için spesifik teknikler ve uygulamalar teşvik edilerek, sektörün çevre performansı iyileştirilecektir.
Enerji Üretimi Sektöründe Mevcut En İyi Teknikler Tebliği Taslağı
Enerji üretim sektöründen kaynaklanan hava, su, toprak, gürültü ve koku kirliliğinin önlenmesi ve azaltılması amaçlanmıştır. Tebliğin amacı, entegre kirlilik önleme ve kontrol yaklaşımlarıyla sektördeki sanayi emisyonlarını ve atık oluşumunu kaynağında kontrol altına almak ve çevre ile insan sağlığını bütüncül olarak korumaktır.
Enerji üretimi sektöründe kaynakların etkin kullanımı, karbon emisyonlarının azaltılması ve sürdürülebilir enerji politikaları doğrultusunda döngüsel ekonomi ve karbonsuzlaşma hedeflerine yönelik işletmelerin Sanayide Yeşil Dönüşüm Belgelendirme sürecine tabi tutulması sağlanmaktadır.
Bu düzenleme ile enerji sektöründe temiz enerji üretiminin artırılması, fosil yakıtlara bağımlılığın azaltılması, yenilenebilir enerji ve enerji verimliliği teknolojilerinin yaygınlaştırılması teşvik edilmektedir. Sonuç olarak, enerji sektörünün çevresel etkileri minimize edilerek, ülkenin iklim hedeflerine katkı sağlanacaktır.
Atık Yönetimi Sektörüne İlişkin Mevcut En İyi Teknikler Tebliği Taslağı
Söz konusu taslak tebliğin amacı, atık yönetimi sektöründen kaynaklanan hava, su, toprak, gürültü ve koku kirliliğine yol açan sanayi emisyonlarını ve atık oluşumunu kaynağında önleyip azaltarak çevre ve insan sağlığını bütüncül olarak korumaktır. Sıfır kirlilik hedefleri doğrultusunda, entegre kirlilik önleme ve kontrol yaklaşımı ile sektördeki olumsuz çevresel etkilerin minimize edilmesi hedeflenmektedir.
Atık yönetimi sektöründe kaynakların verimli kullanımı, döngüsel ekonomiye geçiş ve karbonsuzlaşma süreçlerinin desteklenmesi için Sanayide Yeşil Dönüşüm Belgelendirme süreci kapsamında Mevcut En İyi Teknikler ile bu tekniklere bağlı emisyon seviyeleri düzenlenmektedir.
Bu düzenleme sayesinde, atık işleme, geri kazanım, bertaraf ve taşıma süreçlerinde çevresel riskler azaltılarak sürdürülebilir yönetim sistemleri tesis edilecektir. Ayrıca, sektörün enerji ve hammadde verimliliği artırılarak, iklim değişikliği ile mücadeleye katkı sağlanması hedeflenmektedir.